ජනප්‍රවාදය සහ තාරකා විද්‍යාව
වේගා සහ අල්ටෙයාර්
විශ්වයේ ආදර පුරාවෘත්තය සහ තාරකා විද්‍යාත්මක සත්‍යය.
ලියූයේ මංජුල ගයාන්
බෙදාගැනීමේ පෝස්ටරය
වසරකට එක් වරක් පමණක් හමුවීමට අවසර ලැබුණු පෙම්වතුන් දෙදෙනෙක්… ඔවුන්ගේ ආදර කතාව අදටත් රාත්‍රී අහසේ දිදුලන තාරකා දෙකක් සමඟ බැඳී පවතී.
කතාව
වසරකට එක් වරක් හමුවන පෙම්වතුන් දෙදෙනා
මිනිසා රාත්‍රී අහස දෙස බලා තාරකා නිරීක්ෂණය කිරීමට පටන්ගත් දා සිටම, ඒවා අතරින් තමන් දුටු සුන්දරත්වයට අර්ථයක් සොයා තිබේ. විවිධ සංස්කෘතීන් තාරකා හා තාරකා රාශි වටා පුරාවෘත්ත ගොඩනඟා ඇත.
ඒ අතරින් චීන ජනප්‍රවාදයකින් ආරම්භ වී ජපානයේ තනබතා උත්සවය සමඟ සම්බන්ධ වූ, වේගා සහ අල්ටෙයාර් තාරකා දෙක වටා ගෙතුණු ආදර කතාව විශේෂ ස්ථානයක් ගනී.
මෙය විද්‍යාත්මකව සත්‍ය සිදුවීමක් නොවේ. පරම්පරා ගණනාවක් පුරා පැවත එන සුන්දර ජනප්‍රවාදයකි.
01. වේගා — අහසේ රෙදි වියන කුමරිය
මෙම කතාවේ වේගා තාරකාව නිරූපණය කරන්නේ ඔරිහිමේ නම් කුමරියයි.
ඔරිහිමේ යනු අහසේ රජුගේ දියණිය ලෙස ජනප්‍රවාදයේ විස්තර වන, ඉතා දක්ෂ රෙදි වියන්නියකි. ඇය තම පියා වෙනුවෙන් අලංකාර රෙදි වියමින් තම කාලය ගත කළාය.
ඇය තම රාජකාරිය වෙනුවෙන් දැඩි කැපවීමකින් කටයුතු කළත්, තම ජීවිතයේ සතුට සහ ආදරය අත්විඳීමට ඇයට එතරම් අවස්ථාවක් නොලැබුණි.
තම දියණියගේ තනිකම දුටු අහසේ රජු, ඇයට සුදුසු සහකරුවකු හඳුන්වා දීමට තීරණය කළේය.
02. අල්ටෙයාර් — ගවයන් බලාගත් තරුණයා
මෙම කතාවේ අල්ටෙයාර් තාරකාව නිරූපණය කරන්නේ හිකොබෝෂි නම් ගවයන් බලාගන්නා තරුණයායි.
ඔහු කඩිසර, තම කාර්යය හොඳින් ඉටු කරන තරුණයෙකු ලෙස විස්තර වේ.
දිනක් ඔරිහිමේ සහ හිකොබෝෂි එකිනෙකා මුණගැසුණහ.
ඔවුන්ගේ හමුවීම කාලයත් සමඟ ගැඹුරු ආදරයකට හැරුණි. ඔවුහු එකිනෙකා සමඟ කාලය ගත කිරීමටත්, තමන්ගේ ලෝකය බෙදාගැනීමටත් ප්‍රිය කළහ.
අවසානයේ ඔවුහු විවාහ වූහ.
ඔවුන්ගේ ආදරය ඔවුන්ගේ ජීවිතයේ ඉතා වැදගත් කොටසක් බවට පත්විය. නමුත් ඔවුන්ගේ සතුට සමඟ අලුත් ගැටලුවක් ද මතු විය.
03. ආදරය නිසා අමතක වූ වගකීම්
විවාහයෙන් පසු ඔරිහිමේ සහ හිකොබෝෂි එකිනෙකා සමඟ කාලය ගත කිරීමට කොතරම් උනන්දු වූවාද යත්, තමන්ට පැවරී තිබූ රාජකාරි අතපසු කිරීමට පටන් ගත්හ.
ඔරිහිමේ රෙදි වියන කාර්යය නතර කළාය. හිකොබෝෂි තම ගවයන් නිසි ලෙස බලාගැනීම අතපසු කළේය.
මෙය දුටු අහසේ රජු කෝපයට පත්විය. ඔහුගේ අදහස වූයේ ආදරය කිරීම වරදක් බව නොව, ඔවුන් තම වගකීම් සම්පූර්ණයෙන්ම නොසලකා හැරීම ගැටලුවක් බවයි.
එබැවින් ඔහු තීරණයක් ගත්තේය. ඔහු පෙම්වතුන් දෙදෙනා අහසේ දෙපසට වෙන් කළේය. ඔවුන් අතරට විශාල ආකාශ ගඟක් ඇති විය.
එම ගඟ ලෙස ජනප්‍රවාදයේ හඳුන්වන්නේ අප අද ක්ෂීර පථය ලෙස හඳුන්වන තාරකා පද්ධතියයි. එක් පසක ඔරිහිමේ — වේගා. අනෙක් පසක හිකොබෝෂි — අල්ටෙයාර්.
ඔවුන් එකිනෙකාට ආදරය කළත්, දැන් ඔවුන්ට පහසුවෙන් එකිනෙකා වෙත ළඟා වීමට නොහැකි විය.
04. වෙන්වීමේ වේදනාව
තම ආදරණීයයාගෙන් වෙන්ව ජීවත් වීමට සිදුවීම ඔරිහිමේට දරාගැනීමට අපහසු විය. ඇය දුකින් කාලය ගත කළාය.
අවසානයේ තම දියණියගේ වේදනාව දුටු අහසේ රජු ඇය සමඟ එකඟතාවකට පැමිණියේය. ඔවුන් දෙදෙනාට තම වගකීම් නැවත නිසි ලෙස ඉටු කරන්නේ නම්, වසරකට එක් වරක් හමුවීමට අවසර ලබා දීමට ඔහු තීරණය කළේය.
ඒ අනුව, සෑම වසරකම හත්වැනි චන්ද්‍ර මාසයේ හත්වැනි දිනයේදී ඔවුන්ට නැවත හමුවීමට අවස්ථාව ලැබුණි.
එහෙත් තවත් ගැටලුවක් ඉතිරිව තිබුණි. ඔවුන් අතර තිබූ ආකාශ ගඟ තරණය කරන්නේ කෙසේද?
05. කුරුල්ලන් තැනූ පාලම
ජනප්‍රවාදයේ සුන්දරම කොටස ආරම්භ වන්නේ මෙතැනිනි.
ඔරිහිමේ සහ හිකොබෝෂි නැවත හමුවීමට උත්සාහ කළ අවස්ථාවේදී, ඔවුන් අතර තිබූ ගඟ තරණය කිරීම අපහසු විය. එවිට මැග්පයි නම් පක්ෂීන් රැළක් පැමිණියේය.
ඔවුහු තම පියාපත් එකිනෙකට සම්බන්ධ කර පාලමක් තැනූ බව කතාවේ කියවේ. එම පාලම ඔස්සේ ඔරිහිමේට තම ආදරණීයයා වෙත ළඟා වීමට හැකි විය.
වසරක් පුරා වෙන්ව සිටි පෙම්වතුන් දෙදෙනා නැවත හමුවූහ. ඔවුන්ට ලැබුණේ එක් දවසක් පමණි. එහෙත් එම දවස ඔවුන්ගේ ආදරය නැවත අත්විඳීමට ලැබුණු වටිනා අවස්ථාවක් විය.
මෙම හමුවීම සැමරීම සඳහා ජපානයේ තනබතා උත්සවය පවත්වනු ලබන අතර, චීනයේ මෙයට සම්බන්ධ ක්ෂිචි උත්සවය ද පවතී.
ජනප්‍රවාදයේ ඇතැම් අනුවාදවලට අනුව, එදින වැසි ඇදහැලුණහොත් කුරුල්ලන්ට පාලම තැනීමට නොහැකි වන බැවින් පෙම්වතුන්ට නැවත හමුවීමට තවත් වසරක් බලා සිටීමට සිදුවේ. මෙය ජනප්‍රවාදයේ විවිධ අනුවාද අනුව වෙනස් විය හැකි විස්තරයකි.
අර්ථය
අර්ථය
මෙම කතාව අපට කියාදෙන දේ
වේගා සහ අල්ටෙයාර්ගේ කතාව හුදෙක් තාරකා දෙකක් පිළිබඳ ආදර කතාවක් පමණක් නොවේ. එය ආදරය, වෙන්වීම, වගකීම, බලාපොරොත්තුව සහ නැවත හමුවීම පිළිබඳ මිනිස් හැඟීම් පිළිබිඹු කරන ජනප්‍රවාදයකි.
ජීවිතයේදී මිනිසුන් දෙදෙනෙකු අතර දුරස්ථභාවයක් ඇති විය හැකිය. එම දුරස්ථභාවයට හේතු විය හැක්කේ කාලය, පවුල් වගකීම්, ජීවිතයේ තීරණ හෝ වෙනත් තත්ත්වයන් ය.
සමහර අවස්ථාවලදී අපට ආදරය කරන කෙනෙකු සමඟ නිතර සිටීමට නොහැකි විය හැකිය. නමුත් ආදරය යනු එකිනෙකා ළඟ සිටීම පමණක් නොවේ. එය එකිනෙකාගේ වගකීම් තේරුම් ගැනීම, නිදහසට ගරු කිරීම සහ සම්බන්ධතාවයක් පවත්වාගෙන යාමට අවශ්‍ය උත්සාහය දැරීම ද වේ.
මෙම කතාවේදී පෙම්වතුන් දෙදෙනා වෙන්වන්නේ ඔවුන්ගේ ආදරය නැති වූ නිසා නොවේ. ඔවුන් තම වගකීම් අතපසු කළ නිසා ය.
එබැවින් මෙය ආදරයේ සුන්දරත්වය පමණක් නොව, ආදරය සහ වගකීම අතර සමබරතාවයක් පවත්වාගැනීමේ වැදගත්කම ද සිහිපත් කරයි.
අවසාන සිතුවිල්ල
අප රාත්‍රී අහස දෙස බලා වේගා සහ අල්ටෙයාර් දකින විට, ඒවා හුදෙක් ආලෝක වර්ෂ ගණනාවක් ඈතින් පිහිටි උණුසුම් තාරකා දෙකක් බව විද්‍යාව අපට කියයි.
එහෙත් ඒවා දෙස බැලූ පැරණි මිනිසුන්ගේ පරිකල්පනය තුළ, ඒවා එකිනෙකාට ආදරය කරන, වෙන්ව සිටින සහ නැවත හමුවීමට බලා සිටින පෙම්වතුන් දෙදෙනෙකු බවට පත්විය.
එම වෙනස තුළම විද්‍යාවේ සහ කලාත්මක පරිකල්පනයේ සුන්දරත්වය සැඟවී ඇත. විද්‍යාව අපට තාරකා යනු කුමක්දැයි පැහැදිලි කරයි. පුරාවෘත්ත අපට ඒ තාරකා දෙස බලා මිනිසුන් සිහින මැවූ ආකාරය පෙන්වා දෙයි.
“විශ්වය තුළ තාරකා ගණන අපමණය. එහෙත් ඒවා අතරින් තාරකා දෙකක් තෝරාගෙන, ඒවාට ආදර කතාවක් ලබා දුන් මිනිස් පරිකල්පනයත් විශ්වය තරම්ම පුදුමාකාරය.”
විද්‍යාව
විද්‍යාව
ආදර කතාවට වඩා වෙනස් වූ, එහෙත් ඒ තරමටම සිත්ගන්නාසුලු විද්‍යාත්මක ලෝකයක් මෙම තාරකා දෙක පිටුපස තිබේ.
වේගා සහ අල්ටෙයාර් යනු පෘථිවියේ සිට පියවි ඇසින් දැකගත හැකි තාරකා දෙකකි. ඒවා සූර්යයා මෙන්ම තමන්ගේම ආලෝකය සහ තාපය නිපදවන උණුසුම් වායුමය ගෝල වේ.
වේගා
වේගා යනු ලයිරා නම් තාරකා රාශියේ පිහිටි ඉතා දීප්තිමත් තාරකාවකි. එය පෘථිවියේ රාත්‍රී අහසේ හඳුනාගැනීමට පහසු තාරකා අතරින් එකකි. එහි නිල් පැහැයට හුරු සුදු ආලෝකය නිසා එය අනෙකුත් තාරකාවලින් වෙන්කර හඳුනාගත හැකිය.
- පෘථිවියේ සිට දුර
- ආලෝක වර්ෂ 25ක් පමණ
- මතුපිට උෂ්ණත්වය
- සෙල්සියස් අංශක 9,600ක් පමණ
- වයස
- වසර මිලියන 450ක් පමණ
- ස්කන්ධය
- සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් දෙගුණයකට මඳක් වැඩිය
- වර්ණය
- නිල් පැහැයට හුරු සුදු
- තාරකා රාශිය
- ලයිරා
තාරකාවල දීප්තිය මැනීමේ විද්‍යාත්මක ක්‍රමවේද සංවර්ධනය කිරීමේදී වේගා වැදගත් කාර්යභාරයක් ඉටු කර ඇත. වේගාගේ දීප්තිය සහ පෘථිවියට සාපේක්ෂව එහි සමීප පිහිටීම නිසා එය තාරකා විද්‍යාඥයන් විසින් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ අධ්‍යයනය කරනු ලබයි.
තවද, වේගා වටා දූවිලි හා සුන්බුන් අඩංගු වළල්ලක් වැනි ව්‍යුහයක් ඇති බව අධෝරක්ත නිරීක්ෂණ මඟින් සොයාගෙන ඇත. එවැනි ද්‍රව්‍ය තාරකා වටා ඇති ග්‍රහලෝක පද්ධතිවල ආරම්භය හා පරිණාමය අධ්‍යයනය කිරීමට වැදගත් වේ.
එහෙත් වේගා වටා ග්‍රහලෝකයක් ඇති බවට තහවුරු වූ සොයාගැනීමක් මෙහිදී උපකල්පනය නොකළ යුතුය.
අල්ටෙයාර්
අල්ටෙයාර් යනු ඇකිලා නම් තාරකා රාශියේ දීප්තිමත්ම තාරකාවයි. එය වේගාට වඩා පෘථිවියට සමීපව පිහිටා ඇත.
අල්ටෙයාර් පිළිබඳ වඩාත් විශේෂ කරුණක් වන්නේ එය ඉතා වේගයෙන් භ්‍රමණය වීමයි. එහි භ්‍රමණ වේගය නිසා තාරකාව මධ්‍යම සමක ප්‍රදේශයෙන් පිටතට විහිදී, පරිපූර්ණ ගෝලාකාර හැඩයකින් තරමක් වෙනස් හැඩයක් ගනී.
- පෘථිවියේ සිට දුර
- ආලෝක වර්ෂ 17ක් පමණ
- මතුපිට උෂ්ණත්වය
- සමකයේ සෙල්සියස් අංශක 6,800ක් පමණ. ධ්‍රැව දෙසට සෙල්සියස් අංශක 8,600ක් පමණ
- වයස
- ඇතැම් නවීන ආකෘතිවල වසර මිලියන 100ක් පමණ. නිශ්චිත වයස තවමත් අවිනිශ්චිත ය.
- ස්කන්ධය
- සූර්යයාගේ ස්කන්ධය මෙන් 1.8–1.9 ගුණයක් පමණ
- වර්ණය
- සුදු පැහැයට හුරු නිල්
- තාරකා රාශිය
- ඇකිලා
ඉතා වේගයෙන් භ්‍රමණය වන නිසා එහි සමක ප්‍රදේශය පිටතට විහිදී ඇති අතර, එහි මතුපිට දීප්තිය සහ උෂ්ණත්වය ස්ථානයෙන් ස්ථානයට වෙනස් වේ.
අල්ටෙයාර්ගේ හැඩය සෘජුව අධ්‍යයනය කිරීමට තාරකා විද්‍යාඥයන් දුරේක්ෂ කිහිපයකින් ලැබෙන ආලෝකය ඒකාබද්ධ කරන අන්තර්බාධමිතිය නම් ක්‍රමය භාවිත කර ඇත.
මෙම නිරීක්ෂණ මඟින් අල්ටෙයාර් පරිපූර්ණ ගෝලයක් නොවන බවත්, එහි ධ්‍රැව ප්‍රදේශ සමකයට වඩා උණුසුම් හා දීප්තිමත් බවත් අනාවරණය කර ඇත.
ක්ෂීර පථය සහ තාරකා දෙක අතර සම්බන්ධය
ක්ෂීර පථය යනු අපගේ සෞරග්‍රහ මණ්ඩලය ද අයත් වන මන්දාකිණියයි. අඳුරු, පැහැදිලි රාත්‍රියකදී අහස හරහා විහිදී යන සුදු පැහැති ආලෝක පටියක් මෙන් එය දැකගත හැකිය.
එම ආලෝක පටිය ඇත්ත වශයෙන්ම තනි වලාකුළක් නොවේ. අපගේ මන්දාකිණියේ තාරකා විශාල සංඛ්‍යාවකින් ලැබෙන ආලෝකය සහ ඒවා අතර ඇති දූවිලි හා වායු ව්‍යුහයන් එහි පෙනුමට දායක වේ.
වේගා සහ අල්ටෙයාර් රාත්‍රී අහසේ ක්ෂීර පථය දෙපස පිහිටා ඇති බව පෙනේ. මෙම දෘශ්‍ය සැකැස්ම නිසා විවිධ සංස්කෘතීන්වල මිනිසුන් එය ආකාශ ගඟක් ලෙසත්, තාරකා දෙක එගොඩ මෙගොඩ සිටින පෙම්වතුන් ලෙසත් සිතා තිබේ.
එහෙත් විද්‍යාත්මකව වැදගත් කරුණක් ඇත. වේගා සහ අල්ටෙයාර් අතර සැබෑ ගඟක් නොමැත. ඒවා අතර ඇති බව පෙනෙන ගඟ ජනප්‍රවාදයේ සංකේතයකි.
එසේම තාරකා දෙක අභ්‍යවකාශයේ එකිනෙකට ළඟින් පිහිටි යුගල තාරකා පද්ධතියක් නොවේ. ඒවා පෘථිවියේ සිට බලන විට එකම අහස් කලාපයක පෙනුණත්, අභ්‍යවකාශයේ වෙන වෙනම පිහිටි තාරකා වේ.
ගිම්හාන ත්‍රිකෝණය
වේගා සහ අල්ටෙයාර් තාරකා දෙක ඩෙනෙබ් නම් තවත් දීප්තිමත් තාරකාවක් සමඟ එක්ව ගිම්හාන ත්‍රිකෝණය ලෙස හඳුන්වන දෘශ්‍ය තාරකා සැකැස්ම නිර්මාණය කරයි.
එහි තාරකා තුන මෙසේ ය. වේගා — ලයිරා තාරකා රාශිය. අල්ටෙයාර් — ඇකිලා තාරකා රාශිය. ඩෙනෙබ් — සිග්නස් තාරකා රාශිය.
මෙය නිල තාරකා රාශියක් නොව, අහසේ තාරකා තුනක් සම්බන්ධ කර හඳුනාගන්නා තාරකා සැකැස්මකි. මෙම තාරකා තුනේ දීප්තිය සහ පිහිටීම නිසා ඒවා හඳුනාගැනීම ආධුනික තාරකා නිරීක්ෂකයන්ට ද පහසු වේ.
මූලාශ්‍ර
- නාසා — වේගා තාරකාව
වේගාගේ පිහිටීම, දීප්තිය සහ ගිම්හාන ත්‍රිකෝණය පිළිබඳ විස්තර.
- නාසා — අල්ටෙයාර් තාරකාව
අල්ටෙයාර්ගේ වේගවත් භ්‍රමණය, හැඩය සහ තාරකා විද්‍යාත්මක නිරීක්ෂණ.
- නාසා — තනබතා උත්සවය සහ තාරකා පෙම්වතුන්
ඔරිහිමේ සහ හිකොබෝෂිගේ පුරාවෘත්තය, ක්ෂීර පථය සහ වාර්ෂික හමුවීම.
සටහන
තාරකාවල උෂ්ණත්වය, වයස සහ අනෙකුත් භෞතික ගුණාංග විද්‍යාත්මක අධ්‍යයන අනුව සුළු වශයෙන් වෙනස් විය හැකිය. මෙහි සඳහන් සංඛ්‍යා ආසන්න අගයන් වේ. ආදර කතාව ජනප්‍රවාදයක් වන අතර එය විද්‍යාත්මක සිදුවීමක් ලෙස නොසැලකිය යුතුය.